Мерасад он руз, ту низ сарсон шави,

Чамъи моро ту парешон кардаи,
Халкро аз мулк гурезон кардаи .
Хонаи ободи ту, вайрон бод ,
Эй,ки моро хонавайрон кардаи.

Continue reading

Advertisements

Маспор ватанро ба казову кадар, эй дуст

Эхсони Шариф, чомеашинос ва рузноманигор

Эй мардуми азизи ман, эй тоҷикони асилу боғуруру сафшикан! Руҷӯе ба якояки шумо дорам. Ман ҳам ба мисоли шумо як бечораву мазлумам, ки ҷабру зулми як тоифаи золимро тоқат мекунам. Ба бечорагиву нотавонии худ, ба мазлумии худ ки ҳоло на рӯҳам озод асту на равонам ором аст, мегиряму мегирям. Дар таърихи худ миллати азизи ман чунин хориву залолатро надида буд.

Имруз барои миллати ман гуиё рузи марг фаро расида бошад ва гуиё поёни зиндагиаш бошад, дар нигоҳи кудакони бечораи мову шумо ки онхоро ҳатто гуломи дари як фиръавни беақлу бенасабе кардаанд, шароре нест, дар дили мову шумо гуиё охирин шуълаҳои зиндаги ламъаи охирини худро мезанад. Ҳоло замонае расидааст, ки дар он вокеан пинхонтар аз хакикат ва ошкортар аз дуруг чизе намонда ва хамамон дуруг мегуему дуруг мешунавем ва ба ин дуругхои худу дигарон бовар мекунем. Continue reading

Таъиноти нави Рустами Эмомалӣ

Эҳсони Шариф

Имрӯзҳо дар бораи ба вазифаи нави давлатӣ тансиб шудани Рустами Эмомалӣ дар торнамоҳо ва нашрияҳо фикрҳои гуногунеро хонда дар ҳайрат меафтам. Бисёр мехонам, ки…ба ин таъиншавӣ бо шубҳа менигаранд ва дарҳол аз он менависанд, ки Рустами ҷавонро барои гирифтани мансаби президентӣ тайёр карда истодаанд.

Магар як ҷавон ҳақ надорад, ба мансабҳои баланди давлатӣ расад? Магар худи ҳамин торнамоҳову нашрияҳо ҳар рӯз наменависанд, ки чаро дар ҳукумати кишвар ҷавонон каманд? Ҳоло вақте ки ба як ҷавон роҳ дода шудааст, онҳо баръакс даъво доранд, ки чаро Рустами Эмомалӣ ба ин мақоми тансиб шудааст.

Continue reading

Фаттох САИДОВ: Бобохонов дар назди конун чй хам мегуяд?

Гулафшон СОҚИЕВА, «Фараж» №31 04.08.2010

«Ин маьлумоти нодуруст аст ки Шерхон Одина сари мансаби прокурори генерали омаду наздикону пайвандони Бобохоновро аз мансаб дур карда истодааст. Шерхон Одина дар ин идора (Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи ҷумҳурии Тоҷикистон. Г. С) ду сол кор карда буд ва хуб медонист, ки кадом прокурори шаҳру ноҳия дар коррупсия даст дорад».

Дар нишасти Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи чумхурии Тоҷикистон, ки рӯзи 31 июни соли равон доир гардид, кариб аксари журналистон ба роҳбарияти агентӣ Фаттоҳ Саидов дар гирди як савол баҳс карданд.

Continue reading

Точикон бояд чй кор кунанд?

Мухиддин

Ба хама салом, хамватанон.  Он шароите, ки мо дар Точикистон дорем, дили маро месузонад. Ман худ тахрири бисер иктисодиети давлатхоро омухта ба он хулоса хастам, ки мо точикон аввал тафакури худро ба як равонаи муайян оварда, холати хозираи иктисодиету давлатамонро хуб донем.

Continue reading

Бачаи деҳқон ба Русия, бачаи вазир ба вазорат

Шаҳлои Наҷмиддин, журналисти мустақил

Имрўзҳо барои ҳамагон пўшида нест, ки мутахассисони зираку кордони ватани мо дар дигар диёр меҳнати худро гарон мефурўшанд. Чунки зиндагӣ дар меҳан онҳоро маҷбур кардааст, то дар дигар ҷой мақому манзалати хешро ёбанду зиндагии «одамиёна» дошта бошанд.

Ҳар сол ҳазорон нафар мутахассисони соҳаҳои гуногун донишгоҳҳоро хатм намуда сарсону саргардон аз пайи коркобӣ мешаванд.

Аслан дар Тоҷикистон буҳрон фақат аз ҷиҳати баланд шудани доллари амрикоӣ нишонаи худро айён намуд. Вале бўҳрони бекорӣ кайҳо боз мисли заҳрпечак ҷомеаро печонида таъсирашро сахт гузошта буд.

Ба истиснои касби омўзгорӣ, ки озод асту дар қисми зиёди мактабҳои таҳсилоти ҳамагонӣ муаллим намерасад. Ҳар ҳафта дар ҳафтаномаҳо эълонҳои ҷойҳои кори холӣ дар бонку вазорату ширкатҳои хориҷӣ ба табъ мерасанд.

Дар ин эълонҳо ҳатман мутахассиси барномаҳои компютери забондонро меҷуянд. Ва дар ин эълонҳо ишора гардидааст, ки довталаб бояд собиқаи корӣ аз се сол зиёд дошта бошад. Акнун, пас аз мутолиаи ин эълонҳои бадвоҳима суолҳои зиёд пайдо мешаванд:

  1. Хатмкардагони дигар соҳаҳо, ки забонҳои хориҷиро намедонанд, аз куҷо кори «хуб» меёбанд?
  2. Он хатмкунандагони забондон, ки пас аз хатми Донишгоҳ дар асоси озмунҳо ғолиб баромада дар хориҷ тўли 2-3 сол таҳсилро идома додаанд, бе собиқаи корӣ чӣ кор мекарда бошанд?

Пас аз мушоҳидаи шахсии хеш ба хулоса омадам:

  1. Қисми зиёди эълонҳои чойҳои кори холӣ танҳо барои нақша ва расмият мебошад. Чунки аллакай ин ҷойҳо барои писарону ҷиянҳои вазиру мансабдорон «зайнит» шудаанд.
  2. Боз вомехўранд эълонҳое, ки танҳо як намуди пулкоркуниянду халос. Масалан аз талабгорони ҷойи кор ба маблағи 10 доллари амрикоӣ мегиранду ҷавоби аризаҳояшонро пас аз ду моҳ мегўянд. Дар сурати аз озмун нагузаштан пул баргардонида мешавад. Вале аллакай маълум аст, ки ин пули ҷамъшуда дар ин муддат гардиш меёбад.
  3. Ярмаркаи ҷойҳои кори холӣ аз ҷониби шуғли аҳолӣ таъсис дода хеле кам манфиат меорад.
  4. Баъзе аз эълонҳо маҳсули ҳиллаву найранги ширкатҳои тиҷоратие мебошад, ки маҳсулоти бесифатро тамғаи хориҷӣ часпонда корҷуёнро ҳамчун фурушанда истифода мебаранд.

Хуллас, эълонҳо қисман воқеӣ нестанд. Бештари онҳо маҳсули «пирамидаҳо» ҳастанд. Пирамида- аз секунҷае иборат аст, ки бояд бо ҷалб сохтани дигар «мардумони содалавҳ» онро боло бардошт. Ба доми ин ширкатҳо фитодан хеле осон аст. Ин мавзуъро баъдтар шарҳ хоҳам дод.

Акнун бармегардем ба сари мавзуъи нархи кори «хуб» дар баъзе вазорату идораҳо. Масалан дар бонкҳо. Доля хеле калон аст. Чунки даромаду баромадаш хеле-хеле баланд ба ҳисоб меравад.

Баъзе вақтҳо шоҳиди сўҳбатҳое мешавам, ки мегуянд: «Куҷора мехоҳӣ, гап зану пула тайёр кун, медиҳемат». Аҷибаш ҳамин аст, ки ҳамин вазифахарон худашон ҳоло вазифаро нагирифта «ташкилӣ» мекунанду ин овозаро байни мардум паҳн менамоянд.

Агар ман роҳбар мешудам, аввал ин кадрҳоро ба курсҳои махсуси «одаму одамгарӣ», «маданияту одоби сухан» ҷалб намуда, сипас вазифаеро лоиқашон медидам.

Як нуктаи дигар хеле муҳим аст, ки чаро мансаб фақат ба «пиракиҳо» мерасад. Магар кадрҳои худии ҷавон аз уҳдаи роҳбарӣ намебароянд. Ё ин ки кадрҳои хубро пеш мекунанду дигар суроғ намекунанд.

Вале кадрҳои «ҷонӣ» оқибат ягон «курнамакие» мекунанду шармандавор аз мансаб ронда мешаванд.

Дар маҷлисҳои ҳисоботиву тантанавӣ фақат чеҳраи «дилбазанкунандаи вазирону депутатҳоро» мебинем. Обшуста гуем, мешавад.

Хайрият, ки ҳамин сомонаҳои интернетӣ ҳасту кам-кам ҳам бошад президент аз баъзе корҳои «левийи» зердастонаш огаҳӣ меёбад. Вагарна маслиҳатчиёни худӣ мафияҳои пурқудратро ташкил мекарданд.

Барои ҳамин бачаи деҳқон бояд ба Русия раваду бачаи вазир ба вазорат Ҳамин тавр не? Охир касби дустдошта барои оилаи камбизоат «русиян» асту барои писари эркаи раисе «юрист».

Зинда бод Медведев! Шумо чӣ мегуед?

Роҳро пулакӣ кардед, ҳаво фаромӯш шуд?

Парлумони Тоҷикистон ягона роҳи Марказ –Шимоли кишварро пулакӣ кард, ки сабаби коҳиши ҳаракати афрод ва молу коло дар ин масир хоҳад шуд.

Ҳамагӣ чанд вакили ангуштшумори Маҷлиси Намояндагон ба ин қарор эътироз карданд, зеро он зидди Қонуни асосии Тоҷикистон аст, вале аксарияти кулли аъзои парлумон аз он тарафдорӣ карда, нишон доданд, барояшон на Қонуни асосӣ аҳамияте дорад ва на манфиатҳои миллии мардуми Тоҷикистон.

Гузашта аз ин онҳо ҳатто зидди ормону орзу ва барномаҳои президенти Тоҷикистон Эмомалй Раҳмон раъй доданд, ки пеш аз даври охири интихоб шуданаш гуфта буд, сохтани роҳҳои кишвар яке аз барномаҳои асосии ӯст, ки барои пешрафти иқтисодиёт, густариши рафтуомад, тиҷорат ва муомилаи мардуми кишвар ва таҳкими ваҳдати миллӣ хидмат хоҳад кард.

Ҳоло бояд мунтазир буд ва дид, ки раисиҷумҳури Тоҷикистон манфиатҳои миллиро боло хоҳад гузошт ва ё шахсию гурӯҳии як дастаи хурдро, ки барои гузарондани ин қонуни зиддиқонунӣ парлумонро ба зону шинонд.

Ин як лаҳзаи муҳиму таърихӣ на танҳо барои Раҳмон, балки тамоми миллат хоҳад буд. Агар Раҳмон қонунро имзо накунад, маълум мешавад, вай дарвоқеъ ғами мардумро мехӯрад ва президенти мардум аст. Аммо агар имзо кард, рӯшан мешавад, ки кайҳо ба гаравгони як дастаи хурди одамони бемиллат  ва баднафс табдил ёфтааст.

Вагарна, дуздии рӯзи равшан будани кори парлумон ҳеҷ ҷои шубҳа надорад. Агар Маҷлиси Намояндагон дар бораи умуман тартибу низоми роҳҳои пулакӣ қарор ё қонун мебаровард, гапе набуд. Парлумон дар тамоми кишварҳо қонунҳои ҳамагонӣ ё универсал қабул мекунад, то ниҳодҳои иҷроии давлат дар чаҳорчӯби онҳо мушкилотро ҳал кунанд.

Як саволи оддӣ раиси ин порлумон ва ё ҳамаи тарафдорони қонуни навро мулзам мекунад, ки чаро роҳи Кӯлоб — Қалъаи Хум, Душанбе — Ҷиргатол — Уш ё роҳи Мурғоб — Қулма — Қароқурум пулакӣ нашуд, вале роҳи Душанбе — Хуҷанд — Бӯстон — Чаноқ пулакӣ шуд? Оё метавон гуфт, парлумони Тоҷикистон аҳолии кишварро ба як чашм мебинад? Магар роҳҳои дигар низ бо қарзи байнулмилалӣ сохта нашудаанд?

Парлумон як роҳи мушаххас аз байни даҳҳо роҳи дигарро интихоб карда, онро пулакӣ эълон кард, аммо чаро ба таври шаффофу ошкор намегӯяд, ки чаро ин гуна шуд ва ин пешниҳоди кӣ буд?

Коре ки парлумон амалӣ намуд, аз мунфаҷир кардани пули Фондарё дар соли 1992 чӣ фарқ дорад? Он вақт раҳбари вилояти Ленинобод Абдуҷалил Ҳомидов ин пулро аз байн бурд, то робитаи вилоят бо пойтахт қатъ шавад.

Чӣ фарқ дорад, кори парлумон аз фишори Узбакистон дар марз, ки сабаби коҳиши сафари сокинони шимол ба марказ ба воситаи Узбакистон шудааст?

Агар қарзи Чин баҳона аст, қарздиҳанда нагуфтааст, ки ин пул бояд дар кӯтоҳтарин фурсат баргардонида шавад. Ба дарозо кашидани пардохти он мумкин аст, давраеро пеш орад, ки Чин қарзи худро монанди миллионҳо долларе, ки ба Замбия дода буд, лағв кунад ва ё монанди чунин сармоя, ки ба Нигерия дода буд, қариб ним баробар кам кунад.

Чӣ шуда, ки парлумони ва ҳукумати Тоҷикистон аз рӯи ҳамин шеваи африқоии қарзгирй васеъ истифода мекарданд, ин дафъа ҳанӯз роҳсозӣ тамом нашуда, ин қадар шитобзада дар ғами қарзи Хитой афтоданд?

Балки онҳо, тавре мегӯянд, барои аз селу харобй ҳифз кардан ва сари вақт тармим кардани роҳ ин қадар саросема шудаанд? Аҷаб вакилони ғамхор! Бояд гуфт, Чин дар бисёр кишварҳои африқоӣ роҳ сохт ва месозад, аммо ин роҳҳо вобаста ба аҳамияти стратегияшон аз 12 то 25 сол давраи кафолатӣ (гарантия) доранд ва дар ин муддат ҳама гуна харобие, ки сар мезанад, Чин худаш онро дуруст мекунад.

Чаро қонунгузорони «тоҷик» намeгӯянд, ки мӯҳлати хидмати гарантиявии ин роҳ чанд сол аст ва чаро намешавад, то он вақт роҳ бепул боқӣ бимонад?

Агар қарзи зормондаи Хитой 381 миллион доллар аст, ин роҳ бояд то чанд сол пулакӣ бошад, ки ғун шудани чунин сармояро таъмин кунад? Вақте пулакӣ шудани он абадӣ бошад, пули ҳангуфти роҳ ба кисаи кӣ хоҳад рафт.

Оё онҳое, ки пули ин роҳро медиҳанд, аз андози роҳ, ки солона таги 40 миллион доллар мешавад, озод хоҳанд шуд? Магар даромади мардуми Тоҷикистон чӣ қадар аст, ки боз бояд пули роҳ бидиҳад? Ҳукумат дар сарватманд шудани мардум чӣ хидмате кардааст, ки ба пули кисаи онҳо чашм песонад? Пас беҳтар нест, ҳаво ва нафаскашӣ аз ҳаворо низ пулакӣ кунеду ягон хеши президент ин пулҳоро ҷамъоварӣ намояд?

Бисёриҳо медонанд, ки дар таги ин косаи парлумони кисагӣ, даҳшат хоҳад буд, агар боз ҳам мардум ҳаминҳоро вакил интихоб кунаyд, нимкосае ҳаст. Вале бидонед, сирре нест, ки як рӯз шармандавор ошкор нашавад.

Ба ҳар ҳол дар ҳаёти ҳар шахс лаҳзаҳое мешавад, ки як тараф пули калон намудор мешавад ва дар тарафи дигар виждони инсонӣ ва кас бояд интихоб кунад. Хоҳем дид, ки президенти мамлакат, Эмомалӣ Раҳмон кадомеро интихоб хоҳад кард.