Мерасад он руз, ту низ сарсон шави,

Чамъи моро ту парешон кардаи,
Халкро аз мулк гурезон кардаи .
Хонаи ободи ту, вайрон бод ,
Эй,ки моро хонавайрон кардаи.

Continue reading

Advertisements

Маспор ватанро ба казову кадар, эй дуст

Эхсони Шариф, чомеашинос ва рузноманигор

Эй мардуми азизи ман, эй тоҷикони асилу боғуруру сафшикан! Руҷӯе ба якояки шумо дорам. Ман ҳам ба мисоли шумо як бечораву мазлумам, ки ҷабру зулми як тоифаи золимро тоқат мекунам. Ба бечорагиву нотавонии худ, ба мазлумии худ ки ҳоло на рӯҳам озод асту на равонам ором аст, мегиряму мегирям. Дар таърихи худ миллати азизи ман чунин хориву залолатро надида буд.

Имруз барои миллати ман гуиё рузи марг фаро расида бошад ва гуиё поёни зиндагиаш бошад, дар нигоҳи кудакони бечораи мову шумо ки онхоро ҳатто гуломи дари як фиръавни беақлу бенасабе кардаанд, шароре нест, дар дили мову шумо гуиё охирин шуълаҳои зиндаги ламъаи охирини худро мезанад. Ҳоло замонае расидааст, ки дар он вокеан пинхонтар аз хакикат ва ошкортар аз дуруг чизе намонда ва хамамон дуруг мегуему дуруг мешунавем ва ба ин дуругхои худу дигарон бовар мекунем. Continue reading

КАТЛИ «БОБОИ БАРФИ» ДАР ДУШАНБЕ

 Мушкинисо АСОЗОДА «Фараж» №01 04.01.2012

Шаби Соли нав дар шаҳри Душанбе ҷавоне бо либоси «Бобои барфй» мавриди ҳамла қарор гирифт. Як гурӯҳ ҷавонон ба Парвиз Давлатбекови 24-сола, сокини кӯчаи Синои шаҳри Душанбе ҳамла намуда, ӯро бо корд захмӣ кардаанд, ки боиси ҳалокаташ шуд.

Бино ба маълумоти роҳбари дафтари матбуоти Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон Махмадулло Асадуллоев, гурӯҳе аз ҷавонон башкини кӯчаи Синои пойтахт Парвиз Давлатбеков дарафтода, ба ӯ чанд корд задаанд.

Continue reading

Чаро додгоҳро «погром» карданд

ХАМЛА БА БИНОИ СУД ВА ПРОКУРАТУРАИ БАДАХШОН АЗ ЧИ ДАЛОЛАТ МЕДИХАД?

«Нигох» №13 16.06.2011

Рузи даҳуми моҳи равон соати 1630 ба бинои Суд ва Прокуратураи шаҳри Хоруғ як гурӯҳи номаълум ҳуҷум карданд. Тибқи иттилои ғайрирасмӣ, ин гурӯҳ қариб иборат аз 100 нафар будааст. Гуфта мешавад, ки ҳамла ба бинои суд бо анҷоми мурофиаи судии шаҳрванд Қаюм Раҳмихудоев сурат гирифтааст.

Тазоҳуротгарон судя, муовин ва як шаҳрвандро зада маъюб кардаанд ва тамоми таҷҳизоти кориро шикастаанд. Ҷамъи зарари овардаи онҳоро ба 30 ҳазор сомонӣ рост медонанд. Ин амал дар байни ҷомеа сару садоҳои гуногунро ба бор овард.

Continue reading

Аз рох ба Туркистон харосе надорам

Чавоби Алим Шерзамонов ба маколае, ки дар сомонаи НИАТ ХОВАР нашр шудааст. Маколаи Ақдоди Абумуслим бо номи «Рохе, ки ту меравй ба Туркистон аст» хафтаи гузашта дар сомонаи ХОВАР нашр шуда буд, байни сосиал-демократхои точик пурра махкум шуда, хамчун «найрангхои навбатии пешазинтихоботй» эътироф гардид.

Continue reading

НОН

Зафари СУФЙ «Озодагон» №45 12.11.09

Мабод он руз, ки аслитарин хуроки точик кимат шавад

Боридани борон ва сард шудани хавои тирамохи боиси 3 соат катъ гаштани барки дар кишвар шуд. Ин чо коре ба сабабу омили ин катъи барк, ва изхороти расмиву овозахо надорам.

Маро чизи дигаре сахт норохат кард. Шомгохи хамон рузе, ки барк, кать шуд, дар бозорчахои махаллахои 103, 84 ва82 нон набуд. Мачбур шудам то макони аслии нонфурушон дар пойтахт, яъне бозорчаи махаллаи Карияи боло равам. Аммо дар ин чо хам нон набуд ва ду чавонзани нонфуруш мунтазир буданд, ки барояшон нон меоранд. Мо хам интизор шудем ва хангоме, ки дар аробае нон оварданд, яке аз он ду чавонзан гуи Пан Ги Мун бошад, бо карру фарр ва дагалона шуруъ ба «кор» кард. У бидуни хеч мукaддима нархи нони як сомониро дуву ним сомонй эълом намуд. Гуфтам бало ба пасаш, мухим тифлаконам гурусна набошанд. Аз суй дигар, охир иктисоди бозорй, ки шуд бардорад зам кардан дорад! Чахор дона нон харидам ва рахо-рах, фикре маро азоб медод.

Ин чавонзани пустгафси пурру бидуни хич тарсе аз Худо ва риояти бандагони Худо нархро саду панчох, фоиз баланд карда буд. Аммо касе чизе нагуфта бо кашокашу шитобкорй нонро мегирифт.

Онхо мисли каргасе буданд, ки ба туъма чангол мезанаду онро мебардорад. Аммо оё ниходе хает, ки аз фалокат ва ё тасодуф суистифода кардани фурушандахоро назорат намояд? Оё мо метавонем аз хакки худ дифоъ намоем? Агар Худо нахоста фардо катъи барк, бештар шавад оё кй бояд амният ва нархи собит ё дастраси гизои асосии мардум, яъне нонро таъмин ва тазмин кунад?

Хич чиз дар фарханги мо чои нонро наметавонад бигирад. Ба назар мерасад нон як чузъи чудонопазири мавчудияти мост. Точик хама чиз надошта бошад хам бояд нон дошта бошад. Точик хатто нонро бояд бо нон бихурад, вагарна серии шикамашро эхсос намекунад, аз гизои хурдааш лаззат намебарад. Магар надидаед, ки чи гуна порахои нони курутобро бо пораи нон гирифта нуши чон мекунем? Магар палавро ба воситаи порахои нон гирифта хурдани хаммилатонамонро гувох, набудаед? Бале точик, ин сабуртарин миллати дунё, бояд хама чизро бо нон бихурад.

Нон аз як тараф ифодагари сатхи суботи зиндагй бошад аз суй дигар масрафи зиёди он нишони кашшокй аст. Кишваре, ки мардумаш бо нон таъмин аст, дар хисоботи созмону ниходхои байнулмилалй, ки худ тарвичгари кашшокй хастанду зери пушиши мубориза бо факр амал мекунанд, аз сафи кишвархои кашшок берун меояд.

Аз суй дигар масрафи нону чой ва ё ба таъбири мардумй чою чапотй нишони зиндагии «аз гурусна гуруснатар» аст. Холо чй микдор мардумй точик бо чою чаппотй ё нону чой субхро ба шому шомро ба субх, мерасонад бояд ниходхои дахлдор барраси карда ба ин ЧАРО посух бичуянд. ЧАРО точик чунин шуд?

Мисраъхои шоири шодравон Кайсари Аминпур ёдам меояд, ки аз кафторро ба кафтар табдил кардани як тафовути сода дар харф дили нозукаш ба дард омадаву басуз мегуяд:

Бояд ба бетафовутии вожахо
Ва вожахои бетафовуте мисли нон дил баст,
Нонро аз хар тараф бихонй нон аст.

Вале ман ба вожзи нон дил бастан намехохам. Зеро дар кишвари мо дил бастан ба чизе хатар дорад. Яъне агар фардо барк, ба иллати кадом мушкили фанни барои чанд соат катъ шавад нонфурушон ба сарам бадбахтй хоханд овард. Бехтар аст аз фарханг ва руйхати гизохо хамин нонро берун кунам.

Шояд он вакт ними шахрро барои пайдо карданаш давр задан дигар лозим намешавад. Охир дар тамоми дунё мардум бештар гушт ва гизо мехуранд, пас чаро мо чунин накунем? Албатта метавонед бипурсед, ки вакте аз киматии нон ин кадар дар хавотир хастам, хатман, ки барои гушти зиёд ва доим гизо хурдан маблаг надорам? Аксиома хам дар хамин чост, ки мо мисли хич миллати дунё нестем ва ман хам чузъи хурдакаки хамин миллате хастам, ки мисли хич миллати дигар нест.

Чаро дар Бадахшон худкушй меафзояд?

Ҷонибеки ҚОЗИБЕК «Озодагон» №30 30.07.09.

Коршиносон бекорй ва бенавоиро сабаби худкушии шаҳрвандон мешуморанд.

Худкушй аз нигоҳи мардум як падидаи номатлуб арзёбӣ шуда, он аз диди илмҳои равоншиносӣ, ҷомеъашиносӣ ва ҳуқуқшиноси ба таври гуногун арзёбӣ мегардад. Аз назари равоншиносон худкушй танҳо хоси замони ҳозир набуда, он аз давраҳои хеле қадим то ҳоло вуҷуд доштааст ва боиси нигаронии коршиносони ин соҳа аст.

Агар дар давоми садсолаҳои охир амали худкушӣ танҳо аз байни афроди миёнасол бисёртар ба назар расида бошад, дар охири солҳои асри гузашта ва нӯҳ соли асри нав қариб 50 фоизи худкушӣ аз тарафи ҷавонон ба вукӯъ омадааст. Коршиносон мегӯянд, ки баъд аз ҳалокати саддамавӣ дар нақлиёт фавти одамон ба воситаи худкушӣ дар ҷойи дуюм мебошад.

Аз назари ҳуқуқшиносон амали худкушӣ ҷиноятест, ки дар он қотилу мақтул (қатлшуда) як нафар мебошанд. Дар Кодекси ҷиноий кишвари мо дар бораи ба худкушӣ расидани шаҳрвандони мамлакат моддаи 109-и Кодекси ҷиноии ҶТ нигаронида шудааст.

Аз назари қонуни илоҳи ва дини мубини Ислом худкушӣ яке аз бузургтарин гуноҳони кабира буда ҳар касе, ки ба Худои якто имон дошта бошад, набояд, ки ба ҳаёт ва руҳи худ, ки амонати Худовандӣ мебошанд, хиёнат намод.

Мутаассифона, то 28-уми июни соли равон дар ҳудуди вилоят 15 ҳодисаи худкушӣ ба қайд гирифта шудааст, ки ин нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 51 фоиззиёдтар аст. Дар соли 2008 -ум дар ҳудуди ВМКБ 7-то ҳодисаи худкушй ба қайд гирифта шудааст,- гуфт дар сӯҳбат ба мо Далер Музофиршоев, – сардори шӯъбаи тафтишотии прокуратураи ВМКБ. Ҳодисаи даст ба худкушӣ задан то ба ҳолати 28-уми июни соли ҷорӣ дар шаҳри Хоруғ 1, дар ноҳияи Роштқалъа 7, Рӯшон 1, Шуғнон 3 нафарро ташкил медиҳад. (Мувофиқи маълумоти РКД-и ВМКБ то ба омода сохтани маводи мазкур то рӯзи 9-уми июли соли ҷорй 2 нафар шаҳрвандони ноҳияи Роштқалъа даст ба худкушӣ задааст (Муаллиф).

Далер Музофиршоев, сардори шӯъбаи тафтишотии Прокуратураи ВМКБ,- гуфт, ки аз 15 ҳодисаи то ба рӯзи 28-уми июни соли ҷорӣ ба қайд гирифташдаи худкушӣ 11 ҳодисаи бо ресмон ба дор кашидани худ 1 ҳодисаи бо корд захмдор ва ҳалок кардани худ, 3 ҳодисаи бо роҳи худро дар об ғарқ намудан содир гаштааст.

Вай афзуд, ки тафтишот маълум мекунад, ки сабабҳои даст ба худкушӣ задании шаҳрвандони мазкур 3 ҳодиса бо сабаби бемории рӯҳӣ. 2 ҳодиса бинобар, шароити вазнини моддӣ, 1 ҳодиса бинобар гирифтори ба майзадагӣ.4 ҳодиса ба сабабхои ҷанҷолхои оилавй, 5 ҳодиса ба сабабҳои номаълум гардидааст.

Оид ба ҳашт ҳодисаи даст ба худкушӣ задани шаҳрвандон аз тарафи Прокуратураи ВМКБ санҷиш гузаронида шуда. бо 15 мазод аз оғози кори ҷиноятй рад карда шуда, оид ба 3 мавод санҷиш идома дорад.

Сардори шӯъбаи тафтишотии Прокуратураи ВМКБ Д. Музофиршоев мегуяд, ки яке аз сабабҳои номаълум мондани сабабҳои ҳодисаҳои даст ба худкушй задани шаҳрвандон ин ҳамкорӣ накардани наздикону пайвандони шахсони даст ба худкушизада бо кормандони прокуратура хангоми раванди санҷишот мебошад.

Дар аксарияти мавридҳо пайвандону наздикони ашхоси даст ба худкушй зада мегӯянд, ки «бо ягон кас рафтору муносибати бад надошт», «карздорй надошт», «сабаби даст ба худкушӣ заданашро намедонам», «бо аҳли оила муносибати хуб дошт» , «аз ягон кас гумонбар нестем». Яъне ҳолатҳои даст ба худкушй заданро пинҳон намуда, қариб дар ҳамаҳолатҳо хешу табори шахси даст ба худкушӣ зада барои кушодани ҷасад ва гузаронидани ташхиси судӣ- тиббӣ розигӣ надода, сабаби марги шахси даст ба худкушӣ зада муаӣян карда намешавад.

Дар натиҷа раванди санҷишот ба раҳгумӣ равона гардида, баъдан бинобар набудани ҳодисаи ҷиноят ваёдар кирдори ҳеч шахс аломатҳои таркиби ҷиноят вуҷуд надоштан аз огози кори ҷиноятӣ рад карда мешавад.

Далер Музофиршоев бекорӣ ва шароити вазнини иктисодиро яке аз сабабҳои даст ба худкушӣ задани шаҳрвандон гуфта, сабаби даст ба худкушй задани ноболиғонро дар сатҳи зарурӣ ба роҳ намондани таълиму тарбия дар оилаю мактаб медонад. Чунончӣ,-гуфт ӯ рӯзи 5-уми феврали соли 2009 тахминан соати 19-40 дақиқа ба ШКД-и ноҳияи Рӯшон хабари телефонӣ аз сардухтури табобатхонаи марказӣ расидааст, ки шаҳрванд Рамазонов Сорбон Назармамадович соли таваллудаш 1991, хонандаи синфи X1 – и мактаби №9-и ноҳияи Рӯшон бо ҷаро ҳати захми шикам ба беморхона дохил гардидааст.

Пас аз ҷарроҳӣ намудан Рамазонов С.Н. соати 99-10 дақиқа дар беморхона ҳалок гардидааст. Санҷиш оид ба ҳодисаи мазкур аз тарафи муфаттиши прокуратураи ноҳияи Рӯшон, ҳуқуқшиноси дараҷаи сеюм Шарипов С. гузаронида шуда, дар вақти санҷиш муайян карда шудааст, ки Рамазонов С. Н. дар хонаи истиқоматиаш худро бо корд захмӣ кардааст. Баъди гузаронидани санҷиш оид ба ин ҳодиса аз тарафи прокуратураи ноҳияи Рӯшон саннаи 28.02.2009 бо дастрасии моддаҳои 5 банди 2 ва 109 КМҶ-и ҶТ аз оғози кори ҷиноятй рад карда шудааст.

Аммо духтури равоншинос Имомбек Холдорбеков ҳолати расидани як шаҳрванд ба худкуширо замоне медонад, ки он шахс мубталои як бӯҳрони рӯҳӣ шуда бошад. Бӯҳрони рӯҳӣ ин таҳавулотест, ки шахс ба худкушй даст зада, наметавонад фикран роҳи ҳалли масъаларо ёбад. Омилҳои асосии даст ба худкущӣ задани шаҳрвандон ин норасоии равонӣ, бемориҳои эпилепсия, ҳисфиребӣ, масъалаҳои низоъҳои оилави, қарздорӣ, ноустувории иқтисодӣ, бекорй, таъмин набудани рӯзгор мебошанд.

Бояд аҳли ҷомеа барои ин кор тадбирҳои зарурӣ андешад. Дар роҳи пешгирии худкушии шаҳрвандон мақомоти маҳаллӣ, табибон, органҳои ҳифзиҳуқуқ, ходимони дин, ВАО метавонанд, ҳиссаи худро гузоранд.

Духтур Имомбек Холдорбеков афзуд, ки мутаассифона, мо дар вилоят аз надоштани духтуроии равоншинос бисёр андешаманд ҳастем, зеро имрӯз дар вилоят танҳо як нафар кадри дорои маълумоти олии тиббии равоншиносӣ мондаасту халос. Дар вилоят маслиҳатгоҳи ( консултатсия)-и равоншиносӣ, ки дорои телефони боварй бошад, вуҷуд надорад, то ин ки бо онҳое, ки ба марҳилаи бӯҳрони рӯҳӣ гирифтор мешаванд, дар зери назорати духтурони равоншинос бошанд, то андаке ҳам бошад, аз даст ба худкушӣ задани шаҳрвандон ҷилавгирӣ шавад.

Дар ҳамин ҳол Садорбек Азорабеков, намояндаи ваколатдори дини Вазорати фарҳанги ҶТ дар ВМКБ мегӯяд, ки бояд ходимонидиндар роҳи ҷилавгирӣ аз ба худкушй даст задани шаҳрвандон саҳми бештаре дошта бошанд. У мегӯяд, ки «Дини мубини Ислом таъкид бар он мекунад, ки ҳар шахси боимон ба муқаддас будани хаёт эҳтироми махсус дошта бошад, худкушӣ ин роҳи халосӣ аз зиндагии дунёи набуда, бояд андешаи фардои қиёмат нисбати зарар ба ҷисму ҷони худ намуданро ҳар ходими дин дар байни ҷамоатҳо фаҳмонда тавонад.

Сардорбек Азорабеков мегӯяд, ки фарҳанги миллии мо арзишҳои ахлоқии исломиро манбаи асосии пешрафти халқи тоҷик гардонидааст, дар давоми ҳазорсолаҳо мардумро аз яъсу ноумедиҳо ба сӯи ҳаёти дурахшон ва боварибахш ҳидоят намудааст. Ӯ афзуд, ки бузургони дини мубини Ислом худкуширо барои ҳар фарди мусулмон манъ кардаанд. Аз он ҷумла, Пайғамбари Ислом ҳазрати Муҳаммад (с) дар ҳадисе мефармояд: «Ҳеч яке аз шумо талаби марг накунед, ҳеч гоҳ маргро пеш аз фаро расидан орзу нанамоед, зеро ҳар гоҳ ҷаҳони фаноро (маҷбуран) падруд гӯед, умед ба таманнои подош нобуд мегардад.

Дар ҳамин ҳол Давлатназар Мерганов,- як сокини ноҳияи Рӯшон даст ба худкушӣ задани баъзе афродро аз яъсу ноумедӣ ва ё аз тарсу ҳарос, ё мубталои маӣзадагӣ будан ва ё бад будани вазъи иқтисодии онҳо медонад. Давлатназар Мерганов мегӯяд, ки ӯ се воқеаи даст ба худкушӣ задани ашхоси алоҳидаро медонад, ки ду нафари онҳо,- хушбахтона наҷот ёфта, ба худкушӣ нарасиданд. Ӯ афзуд, ки ҳодисаи аввал аз тарафи як мактаббачае буд, ки муҳассили яке аз мактабҳои шахри Хоруғ худро аз болои купрӯк ба дарё партофт, хушбахтона, наҷот ёфт.

Ҳодисаи дуюм марди мастеро дида будам, ки занашро тарсонда,- мехост, ки худро ба дарё андозад. Хушбахтона атрофиён ӯро ором карда ба хонааш бурда буданд. Аммо, мегӯяд Давлатназар Мерганов, ба фикрам, худкушии марде, кидар бозори шаҳри Хоруғ ба сифати аробакаш кор мекард ва худ сокини водии Бартанг буд, аз зиндагонӣ ноумед шуда будаст, аз сабаби вазъи иқтисоди бошад, зеро маълум буд, ки шахс дур аз хонавода бошад ва моҳҳо натавонад ба онҳо кӯмаке кунад, даст ба чунин корҳои нангине ба мисли худкушӣ мезанад, ки ба фикри ман ин кори хуб нест.

Давлатназар Мерганов мегӯяд, ки ҳар шахси солим набояд, ки аз камбудиҳои рӯзгор, аз зиндагонӣ ноумед шавад, зеро чуноне, ки ниёгони мо гуфтаанд: «Поёни шаби сиёҳ сафед аст», баъди ҳар мушкилӣ осонӣ хохад омад.

Халифаи маҳаллаи Тирчид Ашратшоҳ Акдодшоев мегӯяд, ки худкушӣ, ба назари ман, имрӯз 2 навъ буда, яке ба таври фаврӣ ба василаи ба об рафтан ё ба дор кашидан ва дигаре ба истеъмоли маводи мухаддир ё машруботи спиртй сурат мегирад. Яке аз сабабҳои даст ба худкушӣ задании баъзе шахсон дар сустии имони онҳо мебошад. Ӯ афзуд, ки ҳодисаҳое ҳастанд, ки як нафар шахси дорои бемории рӯҳӣ ба худкушӣ даст мезанад, вале ҳодисаи даст ба худкушӣ задани афроди солим бисёр нохушоянд буда, шахси даст ба худкушӣ зада дорои гуноҳи азим мегардад.

Халифа Ашратшоҳ Ақдодшоев мегӯяд, ки мувофиқи далели ояти 28-уми сураи Нисо Худоитаъоло дар Қуръони Маҷид мефармояд, ки «Худатонро накушед, ба дурустӣ, ки Худованд нисбат ба шумо меҳрубон аст» Бузургони мо мефармоянд, ки худкушӣ роҳи ҳалли масъалаҳои зиндагӣ нест, марг ба ҳар сурате зуҳур хоҳад кард. Зиндагй бо пастию баландиҳо буда, ба ҳар лаҳзаи он шукрона бояд намуд. Шумо бубинед, ки Худованди меҳрубон на танҳо розӣ намешавад, ки дигаре шуморо ба қатл бирасонад, балки бахуди шумо ҳам ризоят намедиҳад, ки хешро ба ҳалокат бирасонед.

Ҳазрати Алӣ мефармоянд, ки «Мӯъмин мумкин аст ба ҳар навъ марге бимирад, аммо худкушӣ намекунад. пас касе ки битавонад хуни худро ҳифз кунад ва бо ин вуҷуди худро аз қотили худ ҷилавгирӣ накунад то кушта шавад, қотили худ худ хоҳад буд». Бинобар ин -гуфт дар охири сӯҳбат халифа Ашратшоҳ Акдодошоев -дини Ислом ҳодисаи худкуширо қатъиян махкум намудааст ва аз ҳамватанони худ мехоҳам, ки ҳар чӣ зудтар садди роҳи ин кор шаванд, то дар қонуну қавоиди Худованд собитқадам бошанд.