Дифоъ аз дифоънопазир

Як Дарвеш

Зафар Абдуллоев дар маколае, ки ба дифоъ аз Эмомъалии Рахмон дар «Факты и комментарии» чоп карда, дар мавориде аз хак нагузаштааст. Аз чумла дар огози матлаб у менависад, ки чи дар хорич ва чи дар дохили кишвар раисичумхур сарзаниш мешавад. Албатта, дар дохили кишвар ин сарзанишхо дар шакли пичпичаву гушонахост. Аммо дар хорич – бо садои хар чи баландтар ва дар Русия – бо ибороте хар чи ракиктар, ки намунаашро хамин чанд руз пеш дар Як Дарвеш баррасй кардем.

Абдуллоев инро хам изъон кардааст, ки баъзан ин интикодхо муваччах аст (по делу). Аммо таъйид мекунад, ки бештари ин накухишхо номунсифона аст, чун мунтакидон хисоби Рахмонро аз хамрохонаш чудо намекунанд. Навокиси матлаб хам аз хамин чо огоз мешавад.

Мутмаиннан, худи окои Абдуллоев хам медонанд, ки Точикистон дар амал як кишвари худкома ва дорои кудрати мутамаркиз аст. Дар як чунин кишваре масъули тамоми умур рахбар аст. Ва танхо нукоти мусбат нест, ки бояд дар корномаи у навишта шавад, балки тамоми нукоти заъфу мавориди манфии давлатдорй хам баромада аз тавоноихои махдуди хамон як нафар аст, ки давлатро кабза кардааст. Пас агар Рахмон намехохад ба хотири катъ шудани барки хонаи касе ё тахриби дороии каси дигаре душноми хафттабака нисораш шавад, бояд ин худкомагй ва тамаркузи госибонаро бишканад ва ба чомеъа фазои бозтаре барои худгардонй дихад. Он гох нишонии душномхо хам тагйир хохад кард.

Абдуллоев муътакид аст, ки «Рахмон раисичумхури хуб аст. У аз миёни мардум аст ва мушкилоти мардумро мефахмад.»

Кадом рахбареро сурог доред, ки аз миёни мардум набошад? Ин таъбир ба андозае обшуста аст, ки дигар маънояшро аз даст додааст. Агар манзур ин аст, ки Рахмон бархоста аз миёни кишри нодори чомеъа аст, галати махз аст. Эмомъалии Рахмон набуд, ки троктур меронд. Он бародараш буд, ки у хам дигар троктур намеронад ва ба васоили наклияи ба маротиб маргубтар даст ёфтааст. Эмомъалии Рахмон дар зумраи нухбагон (элита)-и махаллии кумунист буд ва пеш аз ин хам дастикам як кулхузро рахбарй мекард. Кохиши сатхи фарханги мардум ба рахбари як кулхуз ин мачолро медихад, ки кишварро низ ба унвони як кулхуз идора кунад. Магар он чи шохидаш хастем, ба чуз аз ин аст?

Абдуллоев бо шавк ишора мекунад, ки Рахмон ба хангоми сафар ба манотик бо бознишастагону кишоварзон сухбат мекунад, чун «у хам як баччаи кишлокист, ба мисли бахши аъзами точикхо ва ин мояи ифтихор аст» («он – кишлачный парень, как большая часть таджиков, и это- предмет гордости.»)

Пеш аз хама сухбати мустаким бо мардуми кишвар аз вазифахои як рахбар аст ва набояд ба хотири он бар сари мардум миннат гузошт. Аз рохи хамин гуфтугухо буд, ки шохони бостонии мо, мастур дар пушиши дарвеш, аз вокеъиятхои кишвару чомеъаи худ огох мешуданд. Аммо чунин чизеро дар бораи гуфтугухои Рахмон бо мардум наметавон гуфт. Боди габгабу садои омиронаи рахбар ва девори баланду махуфи амниятии перомуни у ба хеч бознишаству дехконе чуръати онро намедихад, ки бо рахбари кишвараш самимона дарди дил кунад. Ин дидорхо магар чизе ба чуз санову дуруду суруд бар рахбарро дар бар доранд?

Дигар ин ки намефахмам чаро «кишлокй будан» бояд мояи ифтихори миллате бошад, ки яке аз фарзандонаш (Мавлавй) гуфта буд:

Дех марав, дех мардро ахмак кунад,

Фикрро торику беравнак кунад.

Дуруст аст, ки бисёре дар рустохо ба дунё омадаанд, аммо бисёре хам талош кардаанд аз чордевории рустохои худ фаротар бираванд ва чахонро дарёбанд ва бар вусъати дидашон биафзоянд. Ва онхое, ки ин талошро кардаанд, хамвора дар зумраи одамони бомантику мудаббир будаанд. Ононе, ки хамеша «кишлокй» бокй мондаанд, хамвора чахонро аз равзанаи кулбаи кишлокии худ дидаанд ва мафхумхои чахонй ба зехнашон рох наёфтааст. Дар натича рахбарии афроди кишлокй метавонад як кишварро табдил ба як кишлок кунад. Оё ин бояд боъиси ифтихори касе бошад?

Ва ин пиндошт, ки як одами факиру кишлокй метавонад рахбари хубе барои як кишвар бошад, тасаввуре кумунистист ва демуде шудааст. Мусалламан, як фарди нодори рустойи метавонад ба хадде рушд кунад, ки рахбариро ба даст бигирад ва рахбари комгоре хам бошад. Аммо чаро бояд нодор ва рустойи будани уро милок (критерия) карор бидихем? Кишвар ба рахбаре ниёз дорад, ки бидонад пул чист, ташнаи пулу доройи набошад, то байт-ул-молро горат накунад ва пулро танхо барои мардуми он кишвар хазина кунад. Кишвар рахбари чашмудилсер мехохад, то дороихои миллатро ба ягмо набарад ва миёни хешовандонаш таксим накунад. Шоистасолорй боиста аст, на кишлокисолорй ё бечорасолорй.

Абдуллоев дар дунболаи дифоъияи худ аз Рахмон мегуяд, ки раисичумхур таи чандин соли мутамодй зери фишори шадид ва тахти шароити бухронии низомй-сиёсй ва иктисодй кор мекунад. Ман муътакидам, ки ин мавридро хам набояд бар рухи мардуми бечора кашид, ки зери юги ин давлат солхост бештар аз Рахмон ранч мекашанд. Агар фишор бар Рахмон гаронй мекард, набояд барои севумин бор дар макоми раёсати чумхурй мемонд. Ба ростй, рахбарии дарозмуддат барои хар касе касолатбор ва хастакунанда мешавад ва аз короии он фард мекохад. Аз ин чост, ки дар кишвархои пешрафта 8 соли паёпай хадди аксари рахбарии як фард аст. 17 сол рахбарй хар касеро ба кунда табдил мекунад. Магар мачбур аст ба худаш ва мухимтар аз он, ба мардум ва сарнавишти кишвар ин ситамро раво бибинад?

Абдуллоев меафзояд, ки хеч рахбаре дар чахон наметавонист ин шароитро тоб оварад ва хатман муртакиби иштибоххои чиддй мешуд. Дар холе ки ба назари бисёре, хеч миллате наметавонист як чунин давлатеро тахаммул кунад. Ин чумларо дигар авчи тамаллуки як дастандаркори матбуъот дар пешгохи рахбари давлат медонам, ки ба хеч руй барозандаи окои Абдуллоев нест. Оё метавон фишореро, ки рахбарони кудратхои азими чахон доранд, бо хачми кори Рахмон мукоиса кард? Хафт милюн кучову як милёрд кучо? Оё иштибоххои онхоро метавон канори хам карор дод? Оё ин Чин буд, ки табли расвоиашро Сандуки Байнулмилалии Пул навохт ё Точикистон? Чи касе ба дуздию дуруггуйи муттахам шуд? Оё яке аз гаронтарин мухокимахои казойи дар торихи Бритониё мутаъаллик ба Омрико буд ё Точикистон? Оё шахсиятхои сиёсию низомии Бритониё бештар худкушй ё сакта ё тасодуф мекунанд ё Точикистон? Бехтар аст то тахи казия кандуков накунем, ки буи бадтаре дар фазо хохад печид.

Абдуллоев мегуяд, ки Рахмон харгиз дар шароити гайрибухронй кор накардааст, то мудирияти дурусту хисобие ба намоиш гузорад. Шароит худ ба худ одй намешавад. Шароити бухрониро танхо бо талошу пушткору чораёбию захмати фаровон метавон гайрибухронй кард. Пас мудирияти дурусту хисобй бояд дошта бошед, ки шароит ба холати одй баргардад, на воруна. Ва аммо барои арусе, ки раксидан балад нест, кафи замин хамеша кач аст.

Матлаби Абдуллоев бо чанд чумлаи кишлокй ба поён мерасад. Вай мегуяд, борхо Рахмонро дидааст, ки шомгохон бо чехрае хаста ба хонааш баргаштааст. Гуё мехохад бо додани ин тасвир дар дили хонанда хисси тараххум ба раисичумхурро бедор кунад.

Чанд руз пеш барномаеро мешунидам дар бораи ин ки дар чи шароите метавон раисичумхури Омрикоро аз хоб бедор кард. Чанд шароитро баршумурданд. Аз чумла агар музокироти мухимме дар он суи обхо чараён дошта бошад ва хатто агар соъат ба вакти Вошингтун 3 ё 4 бомдод бошад ва хатари нофарчом мондани гуфтушунуд матрах бошад, масъули музокирот беибо ба Убомо занг мезанад ва уро аз хобаш бедор мекунад ва аз у машварат мехохад. Яке аз макомоти Омрико дар ин барнома изхори шигифтй мекард, ки хар мавкеъ дерхангом ба Убомо занг зада, уро бедор ёфтааст ва намедонад, ки оё раисичумхур аслан мехобад ё на.

Чолибтар мебуд агар Абдуллоев як чунин намунае аз пуркории рахбарро меовард. Аммо, албатта, вусъати физикй ва жеупулитикии кишвари мо ба хадде нест, ки дервакти шаб рахбари он аз он суи дунё занги телефуни мухимме дарёфт кунад. Пас боз хам собит мешавад, ки мизони фишор бар раиси мо камтар аст.

Ва саранчом, Абдуллоев мехохад хонандаашро мутакоъид кунад, ки Рахмон пулу сармояеро, ки аз хоричиён мехохад, барои худашу хонаводаву наздиконаш на, балки барои Точикистон металабад. Ин иддаъоро хам бояд собит кард. Баръакси он борхо тавассути ниходхо ва нозирони байнулмилалй собит шудааст. Ва аслан, хар миллате, агар заррае номус дошта бошад, пас аз 17 сол гадойи бояд ин пурсишро бо садои баланд матрах кунад: Гадойи то ба кай? Аз замони поёни расмии чанг 12 соли тамом гузашт ва чангро дигар наметавон бахона овард. Агар давлати коромаде руи кор буд, Точикистонро бо хамин имконоте, ки дорад, ба кишвари комгоре табдил мекард, ба гунае, ки дигарон ба он руи ниёз оваранд.

Натичаи 1: Пас бо вучуди таъкидхои фаровони Зафар Абдуллоев, боз хам бовари мо нашуд, ки раисичумхур масъули иштибоххо ва кутохихои давлат нест ва танхо масъули «бурдхову комгорихо»-и давлат аст.

Натичаи 2: Дар Точикистон мафхуми «журнолисм» хануз чо науфтодааст ва тасаввури шумори зиёде хамчунон бар он аст, ки аз рахбари давлат дар баробари мардум бояд дифоъ кард ва мардумро ба хотири «носипосй»-ашон дар киболи «хадамот»-и раис бояд сарзаниш кард, он «хадамот»-ро бояд бар рухи мардум кашид ва бар сарашон то хадди имкон миннат гузошт, то дигар ёрои баланд кардани сарашонро надошта бошанд. Дарег бар чунин рузноманигорию рузноманигоре.

Advertisements

Аз Мирзо кй норизо?

Чанде қабл собиқ фармондеҳи ИНОТ, экс-вазири ҳолатҳои фавқулоддаи кишвар, генерал-лейтенант Мирзо Зиёев дар ноҳияи Тавилдара асроромез кушта гардид. Васоити ахбори умум бо такя ба манобеи қудратӣ бидуни таҳқиқу таҳлил хулоса карданд: «Мирзо Зиёев аз тири собиқ ҳамроҳонаш кушта шуд». Тамом, вассалом! Тавре рӯзноманигорон атрофи қазияи худкушии собиқ вазири корҳои дохила Муҳаммадназар Солеҳов нигошта буданд, (такя ба гӯмагӯҳо), дар марги муаммоомези Мирзо Зиёев низ ҳар кӣ ҳар чи гуфт, онро рӯи чоп оварданд.

Соле қабл миёни мардум овозае паҳн шудабуд, ки дар рӯзҳои наздик Мирзо Зиёев аз ҷониби ниҳодҳои қудратӣ боздошт хоҳад гашт. Дар ин росто мардум пайваста мегуфтанду аммо расонае ҷуръате намекард, ки атрофи ин гӯмагӯҳо матлабе ба нашр расонад. Воқеан ҳам рӯзноманигоронамонро одат шуда, ки аз дунболи ҳар гуна овозаву сару садобаландкуниҳо медаванду ҳар гуна хабару маълумотро бидуни таҳқиқу санҷиш пешкаши хонандагон карда, хонандаро дар шигифт меандозанд. Аз дигар ҷониб таҳлилу андешаронии теъдоде аз муаллифон нишонгари он аст, ки эшон масъаларо яктарафа баҳогузорӣ мекунанд, тавре сулҳро ҳам ба як ҷониб марбут медонанд. Ва дигар ин ки ҳини дар қайди ҳаёт ва дар озодй будани сиёсатмадору фармондеҳе муаллифони ғаразҷӯ дилу гурдае надоштанд, ки атрофи номи онҳо матлабе ба нашр расонанд. Ҳини дар мансаби фармондеҳӣ будани Ғаффор Мирзоев ва Ёқуб Салимову Маҳмадрӯзӣ Искандаров дар рӯзномаҳо пайваста мадҳу ситоиши онҳо буд, ҳатто аз эшон барои идомаи фаъолияти рӯзномаашон пул дархост менамуданд. Чун онҳо кунҷи маҳбасафтоданд, муаллифон шердил шуданду ҳар чи хостанд, атрофи номашон гуфтанд. Ва имрӯз атрофи номи Мирзо Зиёев низ ҳар чи ба забон омад, мегӯянд: яке ӯро бо мафияи тоҷирони маводи мухаддир тавъам медонад, дигаре дар қатли бераҳмонаи асирон айбдораш мекунад, саввумӣ бо бисёрзанию мансабталошӣ мехоҳад сияҳномаш намояд. Аммо чаро чунин баҳогузориро ҳини дар қайди ҳаёт буданаш намегуфтанд. Метарсиданд? Не, моро чунин одат аст, ба қадри инсон танҳо вақти аз дунё рафтанаш мерасем, инсонро танҳо баъди фавташ сангу чӯб мезанем…

Аз чунин тарзи таҳлилу навиштаҳои олуда бо ғараз, хонанда дар нимароҳ мемонад. Ва чу нин хулосарониро наметавон аъмоли ҷавонмардона маънидод кард. Дигар ин, ки табли шодӣ задан дар марги шахсияте, камоли номардист. Чизи дигар он аст, ки довари ҳақгӯ – ВАҚТ оянда ҳама чиро муайяну рӯшан хоҳад кард, ки кӣ кӣ хаст?

Дар матлабе хондам, ки «Мирзо Зиёев нисбат ба асирон раҳму шафқате надошт, онҳоро якояк мекушт, онҳоеро ба асорат гирифта буд, ки таҷрибаи ҷангй надоштанд» ва ғайраву ҳоказо. Аз он дар шигифтам, ки ин теъдоди кӯрбин чаро он замон ин суханҳо намегуфтанд?! Он асирони собиқ, ки имрӯз дар вазорату ташкилоту муассисоти гуногун адои вазифа мекунанд, худ шоҳиданд, ки Мирзо Зиёев бо онҳо чӣ муносибате дошт. Ба хотири таъмини амнияти онҳо Зиёев аз тамоми имконоту тадобир истифода бурда буд. Манзили буду боши асирон хонаҳои истиқоматии мардуми Вахё буд, ки асирон ҳар сари вақт бо чою хӯроки гарм таъмин буданд, эҳсоси тарсу ларз дар вуҷуд надоштанд.

Ҳарзагӯиҳое, ки гӯё Мирзо Зиёев асиронро ба волидайнашон бо нархи гарон мефурӯхт, ба ҳақиқат ҳеҷ наздикие надорад. Баръакс, ба хотири сиҳату саломат ба дасти волидайн расонидани фарзандонашон, Мирзо аз тамоми роҳу усул истифода мебурд. Ба хотири эҷоди дасиса, он замон тайёраҳои ҷангӣ асиронро бомбаборон карда, чандин тани онҳоро ба ҳалокат мерасониданд ва баъдан эълом медоштанд, ки асиронрог мухолифин бо ваҳшитарин усулҳо ба қатл расонидаанд.

Имрӯз ҳар кӣ атрофи номи Мирзо Зиёев матлабе ба нашр расонад, дар мадди аввал аз тарҷумаи ҳоли ӯ ёдовар мешавад: «Тракторчй буд, киномеханик шуд ва баъдан…» Чӣ ҷои аҷобат аст дар интихоби касб? Аз модар касе генералу сарвазиру вакилу вазир ба дунё наомадааст-ку? Чизи дигар он аст, ки ҷанги шаҳрвандӣ теъдодёро зинбапушт карду зумраи дигарро зинсавор, Дардовар аст вақто рӯзноманигорону таҳлилгарон, подабону тракторчиву барзгарро аз сафи мухолифин меҷӯянд. Аъмоли вазиру масъулеро як маротиб варақгардон намоед, он гаҳ хоҳед дид, ки кӣ кй аст? Аммо аз ин чизҳо мебояд дурӣ ҷуст, зеро чунин аъмол аъмоли ноҷавонмардис! Ҷавонмард он аст, ки пайи амалӣ гаштани сулҳу субот аз худ пешдастие нишон медиҳад, худро дар ин роҳ қурбон месозад. Устоди зиндаёд Сайид Абдуллоҳи Нурй ва Президент Эмомалӣ Раҳмон бо заҳамоти зиёде тавонистанд сулҳро тақдими мардум намоянд. Аз ҳар ду ҷониб собиқ фармондеҳон, ба ҷуз чанд хиёнаткор дигар ҳама ба амри сарваронашон лаббайк гуфтанд. Мирзо Зиёев низ аз зумраи он ҷавонмардоне буд, ки худи ҳамон лаҳзае, ки дарк намуд, Устодхоҳони сулҳ аст, силоҳ ба замин гузошт, аз тобеъонаш даъват намуд, то дасти оштии рақибонашон гиранд. Ӯ ҳар замон тобеъонашро ҳушдор медод, то ба дасисаву иғво дода нашаванд, аз марзу буми Ватан ҳимоя намоянд. Чун Маҳмуди ғосиб ба Суғд ҳамлаи гургона карду хост авзоъи Тоҷикистонро ноором созад, аввалтар аз ҳама Мирзову ёронаш бар рағми ӯ бархостанд ва ӯро водор намуданд, то тарки кишвар намояд. Чаро аз чунин ҷавонмардии Зиёев маротибе ёдовар намешавем?

Хуб, дигар Мирзо Зиёев миёни мо нест ва аз дасти кӣ ва атрофиён чӣ гуна кушта шудани ӯ низ чизе нахоҳем гуфт, бигузор дар ин росто мақомоти дахлдор санҷишу тафтиш гузаронанд ва асли воқеаро рӯи об бароранд. Атрофи куштори Зиёев танҳо хаминро метавон гуфт, ки ӯро бадхоҳони миллат ноҷавонмардона куштанд, бо сад макру ҳиллаи навбатӣ…

Мирзо Зиёев аз марг наметарсид, ҳарфу сухан гуфтан бо мунофиқу ноҷавонмард ва душманӣ дар либоси дӯстро ба худ муносиб намедонист. Аз рӯзи аввал ӯро дар замир чунин рафтору гуфтор буд ва то ба охир дар амалкарди хеш содиқ монд.

Ҳине, ки солҳои навадум даргириҳои шадид дар манотиқи Тавилдара идома доштанд, Мирзо Зиёев тариқи мухобара Ризвонро пайваста ҳушдор медод, ки миллатро ба бадахшониву зарафшонӣ, кӯлобиву ғармӣ ҷудо насозад, зеро ҳама фарзанди як падару як модаранд.

Чун Созишномаи умумии сулҳ ба имзо расид, Мирзо Зиёев дар анбӯҳи зиёди тобеъонаш пайи сулҳро бо нидои «Аллоҳу Акбар»-гӯиҳо истиқбол гирифт. Аз тобеъонаш ҳар лаҳза даъват менамуд, то ба макру дасисаи душманони дохиливу беруна дода нашаванд, ҷиҳати амалӣ гаштани сулҳ аз нерӯ ва ҳастии худ истифода баранд.

Ду моҳ буд, ки аз Тавилдара хабар мерасид, ки дар ин диёр вазъ ноором аст ва гурӯҳҳое аз Афғонистон вориди кишвар гаштаву мехоҳанд вазъро муташанниҷ гардонанд. Ба хотири ором намудани вазъ ва дифоъ аз марзу буми хеш Мирзо Зиёев ихтиёран ба ин водӣ рафт ва то охирин нафас кӯшиш намуд, то тариқи музокирот пеши роҳи хунрезиро гирад. Аммо ҳасудону бадхоҳон ноҷавонмардона аз пушт тир бар тахтапушти ӯ заданд, ноҷавонмардона ба ҳалокаташ расониданд. Фарзанди ӯ дар мусоҳибаи телевизиониаш, ки шоҳиди фавти падар буд, гуфт: «Падарам шаҳид гашт, Худо раҳматаш кунад.»

Воқеан ҳам, Мирзо Зиёев дар роҳи сулҳу оштӣ ба шаҳодат расид ва инро набояд нодида гирифт ва набояд санг бар ҷасади афгору зери хоки сард хоби ӯ зад. Ба Худо чунин амал ноҷавонмардист!!!

Худо манзили охирати ӯро обод гардонад!

Бомжхои дипломдор дар партовгоххои Душанбе

Шахлои Начмиддин аз шахри Душанбе

Бомж кист? Одаме, ки зиндагии сагона дорад. Чойи хобаш замин асту макони ризкёбиашон партовгоххо.

Вале имруз дар байни онхо нафароне вомехуранд, ки сохиби дипломи оли хастанду бо сабабхои гуногун чунин зиндагиро интихоб кардаанд.

Бомжхо ба чанд гурух таксим мешаванд.гуруххо ба худ сарвар доранду бе ичозати у ягон нафар наметавонад, ки ба партовгохи бегона кадам гузорад.

Субхи солехон ба партовгоххои пойтахт мешитобанду ба кофтукоб медароянд. Назди бинохои истикомати ва хобгоххо партовгоххои зиёде пахну парешон аст, вале бомжхо чунин чойхоро хуш надоранд. Чунки дар ин партовгоххо гайр аз зарфхои пластики ва пасмондахои тарбузу сабзавот кариб, ки дигар чизе ёфт намешавад. Аммо барои партовгоххои назди хавлихои бохашамати навточикон гуншуда , байни бомжхо доимо чангу занозани аст.Чунки ин чо тамоми анвои хуроквори ва хатто либосхои навро ёфтан мумкин аст.

Сарвари ин гурухи бонуфузи бомжхо, ки ба худ лакаби Жораро гирифтааст, дар байни дигар гурухи бомжхо вохимаву овозаи зиёде дорад. У хеле берахм асту душманашро хеч гох бе осеб аз даст рахо намесозад. Агар раваду ба ин партовгоххо бомжи бегона биёяд, уро хамакаса зери шаттаву шаллок мегиранд.

Жора мачаллаву рузномахои аз партовгоххо ёфтаашро ба кулбааш меораду соатхо онхоро бодиккат мутолиа мекунад.

Кулбачаи у дар яке аз бинохои нимвайронаи шахр вокеъ аст. У харчанд ба бомж мубаддал гашта бошад хам, тозагиро дуст медорад.

Кулбаашро хамрохаш Зоя бегохихо мерубаду об мепошад. Зердастонаш халтахои аз партовгоххо чамъавардаашонро аввал ба кулбаи у меоранд. У онхоро холи карда сипас байнашон таксим мекунад.

Зарфхои пластикиро бошад тоза шуста ба бозор мебаранду ба 5-10 дирамй ба равганфурушон мефурушанд.

Жора худ аслан точики тахчойии Чиргатол мебошад. Дар вакташ факултаи хукукшиносиро хатм карда солхои сол дар сохаи хифзи хукук кор кардааст.

Сипас бо гунохи ришвахури ба даст меафтаду тамоман аз кор махрум мегардад. Баъди аз кор рафтан ба машрубот дода мешаваду хавлиашро мефурушад. Хамсараш кудаконашро гирифта баромада меравад. У ру ба шахр меорад. Чойи кор намеёбаду ба гурухи бомжхо хамрох мешавад. Хамин хел у бомж мегардад.

Дигар зердастонаш собик тарбиятгирандагони мактаб интернатхои пойтахт мебошанд. Байни онхо хам занон хастанду хам наврасон. Жора фахр мекунад, ки у ба катори бомжхои дипломдор дохил аст.

Имруз чунин бомжхои дипломдори точик на танхо дар чумхури, балки берун аз он, бахусус дар шахрхои Русия зиёд вомехуранд. Тарики барномахои телевизионии шабакахои Русия дар ин хусус гузоришхо пахш мегарданд. Точик дар он чо, дар кабристон гур меканад, аз партовгох охан кофта бурда мефурушад ва гайраву хоказо.

…агар тайи солхои охир баъзе вазифадорону сохибкорон ба чойи тарабхона корхонахои хурди истехсоли сохта, мардуми бекорро бо чойи кору маблаги каноатбахш таъмин мекарданд, имруз чунин сохибмаълумотони мо ба бомжхои дипломдор мубаддал намегаштанд.

Дар Эрон чй мегузарад?

IranДусте бо номи Мунаввар ба ман навишт, чаро торнигори «Андеша» чизе дар бораи руйдодхои Эрон наменависад?

Чавоби ман: замоне хохам навишт, ки хамаи мушкилоти Точикистон хал шуда бошад ва кори дигаре надошта бошам.

Сониян, чизе ки дар Эрон мегузарад, ба хама рушан аст: мафияи Рафсанчонй мехохад, мафияи Хоманаиро аз сари косаи чулупалав дур кунад. That’s it!

Ин хама иддаъои димукросй ва озодихои хусусй шиъоре беш нест. Агар Рафсанчонй димукросй мехост, вакте ки раисичумхур буд, мекард. Агар Мусавй димукросй мехост, вакте ки сарвазир буд, чизе барои он мекард. Ва гайра…

Фикр мекунед, агар Мусавй пируз мешуд, чй мекард? Хуб, хамон як Мусавинажод Ахмадй мешуд, факат шояд шиъорхои мочароомез камтар медод ва бо гарбихо дастфишорй мекард.

Баъдаш, агар каме фаротар рафтанй мешуд, мебоист барои исломгарохо, яъне хамнишинони собикаш дар чазираи Кеш як махбаси Гуантанамо боз мекард, зеро дигар илоч нест. Аквоми Шарк, тавре хануз Румй ва дертар Икбол кашф кардаанд, мардумони нокисе хастанд, ки зехни кунди онхо танхо ифроту тафритро мешиносад. Яъне ё сафед ё сиёх, ранги дигаре вучуд надорад.

Хоманай дарк кард, ки хамнаслонаш аз фасоду найранги у безор шудаанд ва мехоханд, фасоду найранг ба манфиати онхо низ самар дихад. Хоманай хатарро хисс кард ва барои химояти худ ба насли чавонтару нодонтар, ки фасоди уро намедонанд, такия кард. Ин кадар амик рафту мустахкам кор кард, ки хамнаслонаш илочи дигаре ба гайр аз аз такия ба озодманишхои Эронро наёфтанд ва мачбур шуданд, барои димукросй мубориза кунанд.

Тасаввур кунед, агар холо Убайдуллоев бо Асадуллохзода як шаваду бар зидди Рахмон занад, бечора Эмомалй чй мекунад? Хатман ки ба насли чавонтару нодонтар, вале богайрат такия мезанад.

Ва Убайдуллоеву Асадуллохзода он гох ба пешсафтарин демократхову хакикатталабон табдил меёбанд. Хатто Достиев мумкин дар накши Каррубй ба майдон биёяд.

Манзур, сиёсат палид буд ва палид аст, Мунавварчон, бояд аз пайи зиндaгй шуд. Намебинй, ман чандест чизе наменависам, зеро рузгорам каме тира шудааст. Аз як манбаъи даромад мондам, холо пули камтар мегирам ва хатто хамин пардохти кимати интернет бароям гарон шудааст.

Хам кор кардану хам рисола навиштан хеле сахт аст, боз ин карзи инсонии ман дар назди хонандагони «Андеша» ва устоди азизам Точвар оромам намегузорад. Точвари гиромй розй шуданд, кимати интернетро ба гардан бигиранд ва ман карзро фаромуш накарда, ба номаат посух додам, зеро медонам, аз хонандагони фаъоли ин торнигор хастй.

Агар дар мавриди Эрон чизе галат навиштам, лутф куну ба ман бинамо. Вале дар холи хозир назари ман ба руйдодхои Эрон хамин аст ва бовар кун, рухияи ман ба акидаам дар ин бора таъсир накардааст.

Рухдодхои Тавилдара

Озоди Рахимпур, нохияи Тавилдара

Аз руйи гуфтаи як нафар сокини нохияи Тавилдара, рузи 9 июли соли равон дар нохияи Тавилдара хангоми як задухурди мусаллахона, ки миени куввахои макомоти кудратии Точикистон ва як гурухи мусаллахи чинояткор ба вукуъ пайваст, ду тан аз чангиени алайхи нерухои хукумати разманда, Азизов Рахмиддин ва Азизов Киемиддин, сокинони дехаи Пасти Рог чамоати дехоти Сагирдашти нохияи Дарвоз ба халокат расидаанд ва онхо дар кабристони дехаи Ёзганди нохияи Тавилдара ба хок супорида шудаанд.

Хамин манобеи иттилооти хамчунин хабар додааст, ки 11 июли соли равон зимни гузаронидани амалиети махсус ва аз тарафи нерухои хукумати дар мухосира карор гирифтани гуруххои чинояткорон, Мирзо Зиёев, ки ба онхо бо 2-3 нафар аз хешовандони наздикаш пайваста буд, низ кушта шудааст.

Бачаи деҳқон ба Русия, бачаи вазир ба вазорат

Шаҳлои Наҷмиддин, журналисти мустақил

Имрўзҳо барои ҳамагон пўшида нест, ки мутахассисони зираку кордони ватани мо дар дигар диёр меҳнати худро гарон мефурўшанд. Чунки зиндагӣ дар меҳан онҳоро маҷбур кардааст, то дар дигар ҷой мақому манзалати хешро ёбанду зиндагии «одамиёна» дошта бошанд.

Ҳар сол ҳазорон нафар мутахассисони соҳаҳои гуногун донишгоҳҳоро хатм намуда сарсону саргардон аз пайи коркобӣ мешаванд.

Аслан дар Тоҷикистон буҳрон фақат аз ҷиҳати баланд шудани доллари амрикоӣ нишонаи худро айён намуд. Вале бўҳрони бекорӣ кайҳо боз мисли заҳрпечак ҷомеаро печонида таъсирашро сахт гузошта буд.

Ба истиснои касби омўзгорӣ, ки озод асту дар қисми зиёди мактабҳои таҳсилоти ҳамагонӣ муаллим намерасад. Ҳар ҳафта дар ҳафтаномаҳо эълонҳои ҷойҳои кори холӣ дар бонку вазорату ширкатҳои хориҷӣ ба табъ мерасанд.

Дар ин эълонҳо ҳатман мутахассиси барномаҳои компютери забондонро меҷуянд. Ва дар ин эълонҳо ишора гардидааст, ки довталаб бояд собиқаи корӣ аз се сол зиёд дошта бошад. Акнун, пас аз мутолиаи ин эълонҳои бадвоҳима суолҳои зиёд пайдо мешаванд:

  1. Хатмкардагони дигар соҳаҳо, ки забонҳои хориҷиро намедонанд, аз куҷо кори «хуб» меёбанд?
  2. Он хатмкунандагони забондон, ки пас аз хатми Донишгоҳ дар асоси озмунҳо ғолиб баромада дар хориҷ тўли 2-3 сол таҳсилро идома додаанд, бе собиқаи корӣ чӣ кор мекарда бошанд?

Пас аз мушоҳидаи шахсии хеш ба хулоса омадам:

  1. Қисми зиёди эълонҳои чойҳои кори холӣ танҳо барои нақша ва расмият мебошад. Чунки аллакай ин ҷойҳо барои писарону ҷиянҳои вазиру мансабдорон «зайнит» шудаанд.
  2. Боз вомехўранд эълонҳое, ки танҳо як намуди пулкоркуниянду халос. Масалан аз талабгорони ҷойи кор ба маблағи 10 доллари амрикоӣ мегиранду ҷавоби аризаҳояшонро пас аз ду моҳ мегўянд. Дар сурати аз озмун нагузаштан пул баргардонида мешавад. Вале аллакай маълум аст, ки ин пули ҷамъшуда дар ин муддат гардиш меёбад.
  3. Ярмаркаи ҷойҳои кори холӣ аз ҷониби шуғли аҳолӣ таъсис дода хеле кам манфиат меорад.
  4. Баъзе аз эълонҳо маҳсули ҳиллаву найранги ширкатҳои тиҷоратие мебошад, ки маҳсулоти бесифатро тамғаи хориҷӣ часпонда корҷуёнро ҳамчун фурушанда истифода мебаранд.

Хуллас, эълонҳо қисман воқеӣ нестанд. Бештари онҳо маҳсули «пирамидаҳо» ҳастанд. Пирамида- аз секунҷае иборат аст, ки бояд бо ҷалб сохтани дигар «мардумони содалавҳ» онро боло бардошт. Ба доми ин ширкатҳо фитодан хеле осон аст. Ин мавзуъро баъдтар шарҳ хоҳам дод.

Акнун бармегардем ба сари мавзуъи нархи кори «хуб» дар баъзе вазорату идораҳо. Масалан дар бонкҳо. Доля хеле калон аст. Чунки даромаду баромадаш хеле-хеле баланд ба ҳисоб меравад.

Баъзе вақтҳо шоҳиди сўҳбатҳое мешавам, ки мегуянд: «Куҷора мехоҳӣ, гап зану пула тайёр кун, медиҳемат». Аҷибаш ҳамин аст, ки ҳамин вазифахарон худашон ҳоло вазифаро нагирифта «ташкилӣ» мекунанду ин овозаро байни мардум паҳн менамоянд.

Агар ман роҳбар мешудам, аввал ин кадрҳоро ба курсҳои махсуси «одаму одамгарӣ», «маданияту одоби сухан» ҷалб намуда, сипас вазифаеро лоиқашон медидам.

Як нуктаи дигар хеле муҳим аст, ки чаро мансаб фақат ба «пиракиҳо» мерасад. Магар кадрҳои худии ҷавон аз уҳдаи роҳбарӣ намебароянд. Ё ин ки кадрҳои хубро пеш мекунанду дигар суроғ намекунанд.

Вале кадрҳои «ҷонӣ» оқибат ягон «курнамакие» мекунанду шармандавор аз мансаб ронда мешаванд.

Дар маҷлисҳои ҳисоботиву тантанавӣ фақат чеҳраи «дилбазанкунандаи вазирону депутатҳоро» мебинем. Обшуста гуем, мешавад.

Хайрият, ки ҳамин сомонаҳои интернетӣ ҳасту кам-кам ҳам бошад президент аз баъзе корҳои «левийи» зердастонаш огаҳӣ меёбад. Вагарна маслиҳатчиёни худӣ мафияҳои пурқудратро ташкил мекарданд.

Барои ҳамин бачаи деҳқон бояд ба Русия раваду бачаи вазир ба вазорат Ҳамин тавр не? Охир касби дустдошта барои оилаи камбизоат «русиян» асту барои писари эркаи раисе «юрист».

Зинда бод Медведев! Шумо чӣ мегуед?

Роҳро пулакӣ кардед, ҳаво фаромӯш шуд?

Парлумони Тоҷикистон ягона роҳи Марказ –Шимоли кишварро пулакӣ кард, ки сабаби коҳиши ҳаракати афрод ва молу коло дар ин масир хоҳад шуд.

Ҳамагӣ чанд вакили ангуштшумори Маҷлиси Намояндагон ба ин қарор эътироз карданд, зеро он зидди Қонуни асосии Тоҷикистон аст, вале аксарияти кулли аъзои парлумон аз он тарафдорӣ карда, нишон доданд, барояшон на Қонуни асосӣ аҳамияте дорад ва на манфиатҳои миллии мардуми Тоҷикистон.

Гузашта аз ин онҳо ҳатто зидди ормону орзу ва барномаҳои президенти Тоҷикистон Эмомалй Раҳмон раъй доданд, ки пеш аз даври охири интихоб шуданаш гуфта буд, сохтани роҳҳои кишвар яке аз барномаҳои асосии ӯст, ки барои пешрафти иқтисодиёт, густариши рафтуомад, тиҷорат ва муомилаи мардуми кишвар ва таҳкими ваҳдати миллӣ хидмат хоҳад кард.

Ҳоло бояд мунтазир буд ва дид, ки раисиҷумҳури Тоҷикистон манфиатҳои миллиро боло хоҳад гузошт ва ё шахсию гурӯҳии як дастаи хурдро, ки барои гузарондани ин қонуни зиддиқонунӣ парлумонро ба зону шинонд.

Ин як лаҳзаи муҳиму таърихӣ на танҳо барои Раҳмон, балки тамоми миллат хоҳад буд. Агар Раҳмон қонунро имзо накунад, маълум мешавад, вай дарвоқеъ ғами мардумро мехӯрад ва президенти мардум аст. Аммо агар имзо кард, рӯшан мешавад, ки кайҳо ба гаравгони як дастаи хурди одамони бемиллат  ва баднафс табдил ёфтааст.

Вагарна, дуздии рӯзи равшан будани кори парлумон ҳеҷ ҷои шубҳа надорад. Агар Маҷлиси Намояндагон дар бораи умуман тартибу низоми роҳҳои пулакӣ қарор ё қонун мебаровард, гапе набуд. Парлумон дар тамоми кишварҳо қонунҳои ҳамагонӣ ё универсал қабул мекунад, то ниҳодҳои иҷроии давлат дар чаҳорчӯби онҳо мушкилотро ҳал кунанд.

Як саволи оддӣ раиси ин порлумон ва ё ҳамаи тарафдорони қонуни навро мулзам мекунад, ки чаро роҳи Кӯлоб — Қалъаи Хум, Душанбе — Ҷиргатол — Уш ё роҳи Мурғоб — Қулма — Қароқурум пулакӣ нашуд, вале роҳи Душанбе — Хуҷанд — Бӯстон — Чаноқ пулакӣ шуд? Оё метавон гуфт, парлумони Тоҷикистон аҳолии кишварро ба як чашм мебинад? Магар роҳҳои дигар низ бо қарзи байнулмилалӣ сохта нашудаанд?

Парлумон як роҳи мушаххас аз байни даҳҳо роҳи дигарро интихоб карда, онро пулакӣ эълон кард, аммо чаро ба таври шаффофу ошкор намегӯяд, ки чаро ин гуна шуд ва ин пешниҳоди кӣ буд?

Коре ки парлумон амалӣ намуд, аз мунфаҷир кардани пули Фондарё дар соли 1992 чӣ фарқ дорад? Он вақт раҳбари вилояти Ленинобод Абдуҷалил Ҳомидов ин пулро аз байн бурд, то робитаи вилоят бо пойтахт қатъ шавад.

Чӣ фарқ дорад, кори парлумон аз фишори Узбакистон дар марз, ки сабаби коҳиши сафари сокинони шимол ба марказ ба воситаи Узбакистон шудааст?

Агар қарзи Чин баҳона аст, қарздиҳанда нагуфтааст, ки ин пул бояд дар кӯтоҳтарин фурсат баргардонида шавад. Ба дарозо кашидани пардохти он мумкин аст, давраеро пеш орад, ки Чин қарзи худро монанди миллионҳо долларе, ки ба Замбия дода буд, лағв кунад ва ё монанди чунин сармоя, ки ба Нигерия дода буд, қариб ним баробар кам кунад.

Чӣ шуда, ки парлумони ва ҳукумати Тоҷикистон аз рӯи ҳамин шеваи африқоии қарзгирй васеъ истифода мекарданд, ин дафъа ҳанӯз роҳсозӣ тамом нашуда, ин қадар шитобзада дар ғами қарзи Хитой афтоданд?

Балки онҳо, тавре мегӯянд, барои аз селу харобй ҳифз кардан ва сари вақт тармим кардани роҳ ин қадар саросема шудаанд? Аҷаб вакилони ғамхор! Бояд гуфт, Чин дар бисёр кишварҳои африқоӣ роҳ сохт ва месозад, аммо ин роҳҳо вобаста ба аҳамияти стратегияшон аз 12 то 25 сол давраи кафолатӣ (гарантия) доранд ва дар ин муддат ҳама гуна харобие, ки сар мезанад, Чин худаш онро дуруст мекунад.

Чаро қонунгузорони «тоҷик» намeгӯянд, ки мӯҳлати хидмати гарантиявии ин роҳ чанд сол аст ва чаро намешавад, то он вақт роҳ бепул боқӣ бимонад?

Агар қарзи зормондаи Хитой 381 миллион доллар аст, ин роҳ бояд то чанд сол пулакӣ бошад, ки ғун шудани чунин сармояро таъмин кунад? Вақте пулакӣ шудани он абадӣ бошад, пули ҳангуфти роҳ ба кисаи кӣ хоҳад рафт.

Оё онҳое, ки пули ин роҳро медиҳанд, аз андози роҳ, ки солона таги 40 миллион доллар мешавад, озод хоҳанд шуд? Магар даромади мардуми Тоҷикистон чӣ қадар аст, ки боз бояд пули роҳ бидиҳад? Ҳукумат дар сарватманд шудани мардум чӣ хидмате кардааст, ки ба пули кисаи онҳо чашм песонад? Пас беҳтар нест, ҳаво ва нафаскашӣ аз ҳаворо низ пулакӣ кунеду ягон хеши президент ин пулҳоро ҷамъоварӣ намояд?

Бисёриҳо медонанд, ки дар таги ин косаи парлумони кисагӣ, даҳшат хоҳад буд, агар боз ҳам мардум ҳаминҳоро вакил интихоб кунаyд, нимкосае ҳаст. Вале бидонед, сирре нест, ки як рӯз шармандавор ошкор нашавад.

Ба ҳар ҳол дар ҳаёти ҳар шахс лаҳзаҳое мешавад, ки як тараф пули калон намудор мешавад ва дар тарафи дигар виждони инсонӣ ва кас бояд интихоб кунад. Хоҳем дид, ки президенти мамлакат, Эмомалӣ Раҳмон кадомеро интихоб хоҳад кард.