Мардхои мухочиру занхои бетакдир

Давлат Шохэътибор (Бознашр аз «Нигох» №31 23.10.08)

Дар чойи мо кор хаст, вале бо он маоше, ки дарёфт мекунед, руз намегузарад. Ба Русия наравем, намешавад! Соли аввал рафтам. Баргаштам, ки занам бо хамсоя ишкварзй кардааст. Худаш икрор шуд ва навобашро додам. Бори дуввум оиладор шудам. Холо ду фарзанд дорам. Хар сол ба мухочирати kopи меравам. То омаданам Худоро зора мекунам, ки занам ба ягон марди беимон маъкул нашаваду сарашро гаранг накунанд, вагарна ахволам бад мешавад.

“Рохи начот надорам, мефахмй!”

Ман, ки шаттаи зиндагиро хурдаам, дар Русия ба занхои мухочир сахт диккат медихам. Бовар кунед, кору рафтори бархе аз онхоро дида, аз шарм мисли мор пуст мепартоям, лекин чора надорам. Дар байни онхо занхое хастанд, ки босаводанд ва дар давлати Русия роху равиши корашонро зуд пайдо мекунанд. Онхое, ки дар Ватан кору рафтори дуруст надоштанд, дар давлати бегона гайр аз поккорию танфурушй кори дигареро анчом намедиханд.

Холо мебинем, ки дар коргоххое, ки замоне то 3000 нафар бонувон фаъолият доштанду маоши хуб мегирифтанд, имрузхо теъдоди бонувони коргар ангушт шуморанд ва аз маоши мегирифтаашон рози нестанд. Худо накунад, агар бонуи бесавод ва ё бехунаре аз шавхараш бо ду ё се фарзандаш чудо шаваду ягон «спонсор» дар Ватан наёбад, хатман ба Русия меравад. Теъдоди бонувоне, ки аз дехоти дурдасти кишвар ба хорича рафтаанд, хело зиёданд.

Бонуе мегуфт: «… Дар Маскав дар як ширкати сохтмонй кор мекардам. Дар хобгох, гам медоданд. Ба як мухочири точик зан шудаму ба мо хобгохи оилавй доданд. Хамшахрй пулхои мегирифтаашро ба хонааш мефиристоду аз он рашк мекард, ки ман бо туркхо кор мекунам ва онхо маро ба кадом хотир бошад, ки аз дигарон дида маоши бештар медиханд. Токатам ток, шуду аз у чудо шудам. Охир ман ба Маскав аз рузи хуш нарафта будам. Рузи ногузарои бародарону хохаронам маро ба он чо бурда буд. Холо дар Ватан шаш мох боз чои кори мувофик, мечуям, то ки ба мамлакати бегона наравам. Бовар кунед, дар Маскаву Санкт- Петербург касе моро интизор нест, вале рохи начот надорам. Мефахмй!? Дар дехаамон мардхои безан хастанд, вале маро ба занй намегиранд. Аз нахзаданй хамсояхо метарсанд. Дар шахр пайдо намудани чои кори мувофик, хона хело душвор аст».

Такдири духтари дехотй дар Дубай

Ин ходиса якчанд сол кабл рух додааст. Хонуме, ки ин киссаро мегуфт, аз ман хохиш кард, ки ба он деха рафта, аз наздик бо зани араб, араби бовикрру фарзанди онхо шинос шавам. Ба ростй, камхавсалагй намудам, вале хамсухбатам ин ходисаро чунон бароям тасвир кард, ки агар ба он чой хам мерафтам, аз ин дида таассуроти беш хосил намекардам.

– Дар нохия уро хама мешиносанд. Кораш бизнес. Дубай мераваду меояд. Солхои ахир духтархоро низ мебурд. Чанд бор ба даст афтод, доллар доду чонашро халос намуд. Ин «бизнесвумен» падару модари як духтари дехотиро ба он дилпур мекунад, ки духтарашонро мебарад, кор мекунад ва ба онхо молу сарвати зиёде меорад. Волидайни ин духтари дехотй ба ин зан, ки солхо боз уро мешинохтанд, бовар мекунанд ва такдири духтарашонро бо максади дарёфти пайса ба у хавола мекунанд. «Бизнесвумен» ин духтараки дехотиро, ки гайр аз пахтачинию тапак кардан чизеро намедонист, бо роху воситаи каблан пайдонамудааш ба шахри Дубайи Аморати Муттахидаи Араб бурда, дархости марди араберо ичро мекунад ва доллархои ваъдашударо мегирад. Араб ин духтараки ба доми фиреб афтодаро ба хонааш бурда, ба никохаш медарорад. Бонуи дехотй дар хонахои зебои Араб кабки дар кафас мондаро мемонад. Марди араб гумон мекунад, ки молу сарвати у хонуми точикашро моту мафтун кардааст ва хеч, гох, зиндагии душвори дар Ватан доштаашро ба гушаи хотираш намеорад. Баракси хол калби Шарифа (номи мустаор аст) барои Ватанаш мисли дог месухт. Хонаи похсагиашон аз хонаи зархалини араб барояш азизтар буду дирамхои аз мехнати сангин ба даст овардааш аз чамъоварии пахта аз доллархои шараккосии дар ихтиёраш гузоштаи араб. Араби солхурда баъди чанде хис намуд, ки дар батни Шарифа аз у фарзанд пайдо шудааст.

Хотирчамъ шуд ва якчанд руз аз паи корхои доштааш рафт. Шарифа бо сару руи махкам, ки хоси арабхост, барои харидани гизо ба нуктахои фуруши маводи гизой мерафт. Рузе ба гушаш суханхои точикй расиду худ бехабар парда аз руяш бардошт. Се точири точик дар бораи чи кадар харидорй намудани хурмо ва бо кадом нарх сухбат мекарданд. Шарифа ба онхо салом дод ва дарди дил гуфт. Точирони моту хайрон ба киссаи ба Дубай афтодани Шарифа гуш доданду баъди гирифтани доллархои ба мувофика расида барои Шарифа хуччатхои заруриро фарохам сохтанд. Шарифа ба тайёра савор шуд. Араб ба хонааш омаду Шарифаро пайдо накард. У хайрон буд, ки дар ин шахри ношинос хонуми точикаш ба кучо гайб задааст. Девонавор дар кучахо медавид, ба чашмони бонувони пардапуш менигарист, вале чашмеро ба мисли чашми Шарифа во намехурд…

Хоки ватанам сурмаи чашмони ман аст!

Тайёра ба замин фуруд омад. Шарифа охи сабуке кашид, зеро аз ин сарзамин уро бо ин тайёра ба хорича бурда будаанд. У ба хавлиашон ворид шуду аз шодй мегиристу мегирист… Кисме аз духтарони деха ба ангуштарини кимматбахои у нигариста хавас мехурданд, ки онхо сохиби ин гуна ангуштарини зебо бошанд. Шарифа пай бурдагй барин ангуштаринашро кашида Дур хаво дод. Моххо мегузаштанд. Аз он хотирахои шум ягона нишона фарзаниди батнаш буд. У доди Худоро нест кардан намехост. «Харчи бошад, бо никохи мусалмонй аст»-худро тасаллй медод Шарифа.

У кудакдор шуд. Шарифа кудакашро калон мекард ва хеч, фикр намекард, ки дар ин дехаи дурдаст араб уро пайдо мекунад. Чуноне, ки баъдан маълум гашт, баъди як хафта аз таваллуди Шарифа ба араб хабар расида, ки Шарифа сохиби писаргаштааст…

Доллархои араб аклхоро тира кард

Марди сиёхе дар кучаи деха пайдо шуд. Мардум тухфахои овардаву саховатмандиашро дида хайрон шуданд. Муйсафедхо «Арабхо аз авлоди пайгамбарамон хастанд»- гуён ба аёдати мехмон меомаданд. Волидайни Шарифа чои нишасти домодро намеёфтанд. «У мусалмон аст, панч, вакт намоз мехонад, тасбех, мегардонад, шабу руз дар зикри Худо аст». Кисме аз духтарчахои наврас, ки чинояткор будани ин ачнабиро дуруст сарфахм намерафтанд, гумон доштанд, ки такдир ба руи Шарифа хандидаасту шояд оянда ба руи онхо низ бихандад. Ба гуши Шарифа зораю тавалои касе намерасад. Ба у араб кй хасту чй хаст, фарке надорад. У худро тахкиршуда мехисобад ва бояд араб ва он зани «бизнесмен» дар назди конун чавоб гуянд…

Домодхои хоричии мо вафодоранд?

Холо бо пеш гирифтани сиёсати дархои кушода ва ташкил шудани корхонахои муштарак кисме аз хоричиён аз Русия, Англия, Эрон, Туркия, Чин, Афгонистон, хатто Шведсариё ба духтарони Точикистонй дил бохтаанд. Бехтараш гуем, ки хусну латофати бонувони мо онхоро мафтун кардааст. Ачоиб он аст, ки як шахрванди Чумхурии Исломии Эрон дар шахри Кургонтеппа дар катори маишат карданаш, даст ба порнография задаст, ки ин хело аламовар аст. Ачоиби корро бинед, ки хангоми ба суд кашидани ин хоричй як бонуи точик ба хайси сафедкунанда аз у пуштибонй дошт. Хак, ба чониби прокурори вилояти Хатлон Ф. Охунов аст, ки мегуфт бонуи точике аз чунин марди хоричй ба хайси адвокат химоя мекунад, номус надорад…

Хар сол метавон гуфт, ки дар чумхурй беш аз 1000 домоди хоричии мо бо пардохти 50 сомонй бочи давлатй ба домодй кабул мешаванд. Ба хамин минвол кисме аз домодхо бо сабаби дар Ватанашон доштани зану фарзанд хуччатхои заруриро пешниход карда наметавонанд ва бо хонумхои точикистонй танхо бо бастани никохи мусалмонй оилаи дуввум барпо менамоянд. Гарчанде оморхои чудошавии чунин оилахоро мушаххас дар даст надорем, вале мусаллам аст, ки кисме аз домодхо муваккатан дар Точикистон кор ва зиндагй мекунанд. Бо гузашти вакт ё як умр тан ба такдир медиханд, ё бонувони точикро барои ба ватанашон бурдан розй мекунонанд ва ё мепартоянду гайб мезананд. Хаводиси кисме аз оилахое, Ки дар замони шуравй зани русзабон, олмонй ва дигар миллатхоро доштанд ва бо пош хурдани Иттиходи шуравй бева мондаанд, барои хар як марду зани точику точикистонй сабак аст ва набояд ин мисрахои шеъриро фаромуш намуд:

Кунад хаминс бо хамчинс парвоз,
Кабутар бо кабутар боз бо боз.”

Феодалхо чй мегуянд?

Дар замони хозира мисраъхои болоро на хама кабул доранд ва чунин ашхосро «феодал» меноманд. Зимни сухбат бо кисме аз сиёсатмадорон, рухониён ва бонувони мансабдор чунин баромад, ки дар ин масъалаи бенихоят хассос онхо низ чонибдорй аз «феодалхо»-ро доштаанд. Масалан, раиси Шуъбаи Хатлонии ХНИТ Каландар Судурдинов гуфт, дар катори он, ки камбизоатй яке аз омилхоли бадахлоки дар байни бонувон мебошад, омили дигари ба ин пайраха кадам мондани бархе аз онхо аз паст будани фарханги миллй ва исломии онхост. Барои такмили фарханги миллй ва исломии бонувон Телевизиони Точикистон «хизмати хирсона» мекунад. Кай ва кй дар телевизиони Точикистон дидааст, ки бонуи точик бо сару либоси сирф точикй таблиг шавад. Дар телевизиони Точикистон, ки телевизиони миллй ба хисоб меравад, талош мекунанд бонуи точикро сари луч ва бо либоси духташ аврупой нишон бидиханд. Дар бештари холатхо сурудхонй ва раксхои духтарони точик тарики телевизион ва дискхо хоси миллати точик нестанд.

Ба кавли шоир Хайрандеш, карнхо касе ноф ва рони духтари точикро надида буд, акнун «Лалай-лалай» шуд.
-Туркманхо – менависад шоир Хайрандеш- дар либоси миллиашон зебоянд ва касе инро инкор намекунад. Пас чаро мо ба Аврупо таклид намоем!?
-Хамаи ин рекламахои хохарони мо тарики барномахои телевизиону дискхо аннабиёнро мафтун кардааст.

Вакт нишон дода, ки дар ин росто намояндагони Чумхурии Исломии Эрон, ки мебояд намуна бошанд, намуда нестанд. Метавон икрор шуд, ки туркхо- мегуяд Каландар Судурдинов- бештарашон бо axли байташон ба Точикистон омадаву фарзандонашон дар мактабхо тахсил мекунанд, ки чунин рафтори онхо кобили кабул ва окилона аст.

Имрузхо дар шахри Кургонтеппа кисме аз фурушандахои бозори «Атуш», чинихо хохиши издивоч, намудан бо духтарони точикистониро доранд. Каландар Судурдинов гуфт, ислом никохи мусалмонро бо мусалмон ичозат додааст. Хитоихое, ки дар шахри Кургонтеппа дар бозори «Атуш» кор мекунанд, аз кисмати мусалмонишини Хитой хастанд. Мо дар хусуси издивочи онхо бо духтарони мусалмон боке надорем, вале аз чониби дигар медонем, ки онхо баъди якчанд сол аз ин но ба ватанашон мераванд. Такдири фарзандони онхо, ки ин чо аз пушти падарй хешу акрабое надоранд, чй мешавад?! Фарзандони онхо хакку хукуки худро аз кй ва чй тавр мегиранд!? Бонувони бесаробонмонда бо фарзандонашон ба души давлат хавола мегарданд.

Феодалзани Шуъбаи сабти холати шахрвандии шахри Кургонтеппа Маърифатпочо Навкарова 20 аризаи чиноихоро, ки мёхостанд бо бонувони точикистонй акди никох, банданд, тахсил намуда, кабул надоштааст. Ба кавли у, ба мардхои аз Чин омада зан не, хона ва чои гарм даркор аст. Агар зан даркор бошад, маълумотномаи тасдиккунандаи мучаррад буданашонро аз чои зисташон пешниход мекунанд. Мебояд кайд кард, ки дар бозори «Атуш» аз 110 нафар хитой ду нафарашон бо оилаашон омадаву ду нафарашон дар хаминчо издивоч, шудаанд. Бокимонда, хар як дар cap хобу хаёли худро дорад. Аз ин чост, ки Маърифатпочо Навкарова гуфт, баъди рафтани онхо ба чашми бонуе, ки акди никохи уро бо шахрванди Хитой ба кайд гирифтаму баъди рафтани марди хитой бесаробон бо фарзандонаш мемона, чй тавр нигох, мекунам?! Бочи давлатие, ки Хукумати Точикистон барои издивоч, бо хоричиён 50 сомонй пешбинй кардааст, бонуи масъули бакайдгириро конеъ намекунад ва у мегуяд, ки дар дигар давлатхои дунё бочи давлатй барои издивоч, бо хоричуён бузург аст. Хукуки бонувон дар холати чудошавй аз чихати иктисодй аз хисоби «домод» пардохт мешавад. Агар дар мо низ чунин мебуд, боке набуд, вале афсус, ки чунин нест…

Тухфа Ахмадова, бонуи равшанфикри точик дар ин росто гуфт, ки бонувони мо аз окубати кор пурра огахй надоранд, хакку хукукдои худро намедонанд, окибати корро андеша намекунанд. Хамаи мо вазифадорем, ки онхоро фахмонем, то ки камбизоатиро бахона накарда, аз думболи хоричиён нагарданд. Дар кухистон мардум бо каланд нон меёбанду дар шахри обод бонувон гурусна мемонанд!?

Бархе аз коршиносон дар ин замина мегуянд, ки давлат бояд бонувонро аз хама чихат хифз намояд. Набояд занхои бесаробон ба мухочирати кори раванд. Дар ватан онхоро бо чои кор ва маош таъмин бояд кард. Мардхо зери гишт, бетон аз корди нохалафе маргро кабул доранд, вале марте, ки аз шармандагй омехта бо гам меояд, хело сангин аст.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: